วิวัฒนาการของการปฏิรูปที่ดินในประเทศไทย

วิวัฒนาการของการปฏิรูปที่ดินในประเทศไทยศึกษาเฉพาะกรณีการออกกฎหมายปฏิรูปที่ดิน (พ.ศ. 2475 - พ.ศ. 2518)

Development of land reform in Thailand: A case study on the passing of land reform law (BE 2475 - BE 2518)

วีรวัฒน์ อริยะวิริยานันท์* พุทธกาล รัชธร** แล ดิลกวิทยรัตน์*** Veerawat Ariyaviriyanant, Buddhagarn Rutchatorn, Lae Dilokvidhyarat

บทคัดย่อ

เศรษฐศาสตร์การเมืองในการออกกฎหมายปฏิรูปที่ดินพ.ศ. 2475 ถึง พ.ศ. 2518 มีอยู่สามระลอกใหญ่ ๆ ระลอกแรกในปี พ.ศ. 2476 เค้าโครงการเศรษฐกิจที่คณะราษฎรนำเสนอมีเนื้อหาสาระในการรวมที่ดินถูกต่อต้านจากคณะเจ้าและขุนนางข้าราชการชั้นสูงอย่างรุนแรงจนนายปรีดี พนมยงค์ถูกปลดและต้องลี้ภัยไปต่างประเทศ ระลอกที่สองรัฐบาลจอมพล ป พิบูลสงครามได้ตราพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน 2497 ที่มีเนื้อหาสาระในการจำกัดการถือครองที่ดินซึ่งต่อมาถูกยกเลิกโดยประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 49 ระลอกที่สามภายหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 จากการเรียกร้องที่ดินทำกินของสหพันธ์ชาวนาชาวไร่ และรัฐบาลเฉพาะกาลได้ตราพระราชบัญญัติปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 ซึ่งมีเนื้อหาสาระในการจัดหาที่ดินรกร้างว่างเปล่าหรือที่ดินของรัฐเพื่อให้ราษฎรทำกินประกาศเป็นกฎหมายในสมัยรัฐบาลคึกฤทธิ์ ปราโมชและใช้ต่อเนื่องมาจนถึงทุกวันนี้การศึกษาใช้ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองที่มองทุกสรรพสิ่งแบบองค์รวม (Holistic) โดยไม่แยกส่วนไม่ว่าจะเป็นปัจจัย เศรษฐกิจ การเมือง สังคม วัฒนธรรม ความเชื่อ ค่านิยม อุดมการณ์ กฎหมายกฎระเบียบ ขนบธรรมเนียม ประเพณีฯลฯ รวมทั้งแนวคิดเรื่องกรรมสิทธ์ที่ดินหลากหลายรูปแบบ ได้แก่กรรมสิทธิ์ตามธรรมชาติ กรรมสิทธิ์รวมหมู่ชุมชน กรรมสิทธ์แนวพุทธและกรรมสิทธิ์เอกชนผลของการศึกษาพบว่านโยบายปฏิรูปที่ดินที่มาจากความตั้งใจจะแก้ไขปัญหาที่ดินซึ่งดำรงอยู่ก่อนการเปลี่ยนแปลง 2475 ของคณะราษฎร แต่การที่คณะราษฎรไม่สามารถกุมอำนาจได้อย่างเบ็ดเสร็จและนโยบายปฏิรูปที่ดินด้วยการรวมที่ดินส่งผลกระทบกระเทือนการถือครองที่ดินของคณะเจ้าและขุนนางข้าราชการชั้นสูงทำให้ถูกต่อต้านจนกลายเป็นสิ่งต้องห้ามที่จะพูดถึง ในขณะที่ความตั้งใจของจอมพล ป พิบูลสงคราม สามารถผ่านเป็นกฎหมายได้เพราะการกุมอำนาจในฐานะหัวหน้าคณะรัฐประหารแต่ถูกยกเลิกเพราะขัดกับหลักการเศรษฐกิจเสรีตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจของธนาคารโลก ส่วน พ.ร.บ.ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 เกิดจากสถานการณ์ทางการเมืองในยุคที่ประชาธิปไตยเบ่งบานและไม่ถูกต่อต้านเพราะเนื้อหาสาระไม่กระทบกระเทือนการถือครองที่ดินของกลุ่มทุน

Online Visitors

user iconToday   :   46

group iconTotal   :   126,766

world iconOnline   :   1